“Een klant mag koning zijn, maar ik blijf keizer”

Er waait een frisse bries door de Luikerstraat. Maak kennis met Silke Motmans (38) de ietwat eigenzinnige boekhandelaar die weigert om haar stad op te geven. Tijd voor een gesprek?

Laten we maar met de deur in huis vallen. Wie is Silke Motmans?

“Geboren in Tienen, maar we hebben lang in Melveren gewoond. Ik ben opgevoed door mijn mama, die zelf heel ondernemend is. Zij runt al elf jaar de Standaard Boekhandel in Genk. Ik ben dus grootgebracht met het idee dat zelfstandige zijn geen sprong in het duister is, maar een manier van leven. Dat zat er vroeg in. Twijfel heb ik eigenlijk nooit gehad. Door het werk van mijn mama ben ik eigenlijk nooit honkvast geweest. Overal en nergens een beetje thuis. Ik studeerde maatschappelijk werk aan de Hasseltse Hogeschool PXL en liep stage in Nederland bij instituten voor verslavingszorg. Daar ben ik als jonge vrouw snel geconfronteerd met de harde realiteit. In korte tijd verloor ik zeker dertig mensen aan de gevolgen van verslaving. Dat heeft mij gevormd. Je ziet hoe moeilijk het is om uit zo’n vicieuze cirkel te breken.”

Hoe ben je uiteindelijk in de boekhandel terechtgekomen?

“Na mijn opleiding volgde ik nog managementcursussen en stapte ik in de zaak van mijn mama in Genk. Door mijn toenmalige partner ben ik terug in Sint-Truiden beland. Ik kende de uitbaatster van de Standaard Boekhandel hier al van vergaderingen. Op een bepaald moment vroeg Mia of ik geen interesse had om de winkel over te nemen. Zo’n overname betekent dat je franchisenemer wordt. Dat gaat gepaard met een stevige investering, goodwill, inkoop… Je vergoeding bestaat uit een percentage op de verkoop. Dat is dus geen vast loon. Maar dat risico hoorde er voor mij gewoon bij.”

Is er ooit een moment geweest waarop je serieus overwoog om te stoppen?

“In feite nooit. Ik doe dit enorm graag. Natuurlijk is het soms moeilijk, vooral op het vlak van personeel. Maar ik heb nog altijd een trouwe medewerkster van Mia in dienst en na wat wissels zijn we nu met drie sterke krachten. Dat team, daar ben ik echt fier op.”

"Ondernemen is geen romantiek, het is verantwoordelijkheid.

Maakt jouw werk tot wie je bent?

“Zelfstandig zijn is een bewuste keuze. Er is geen baas boven je hoofd. Je bepaalt zelf hoe je je klanten verzorgt. Een klant moet zich koning of koningin voelen. Maar om het gezond te houden, ben ik wel keizer. Respect is wederzijds. Soms moet ik op mijn strepen staan om mijn personeel en onze zaak te beschermen. Ondernemen is geen romantiek, het is verantwoordelijkheid.”

Bij het woord boekhandelaar dromen de meeste Gen Z'ers weg naar Hugh Grant die een kleine, charmante reisboekhandel in Notting Hill openhoudt. Wat klopt daar níét van?

“Dat wij hele dagen boeken zitten te lezen (lacht). Daar is absoluut geen tijd voor. Het is meer dan ‘winkeltje spelen’. Zoals veel zelfstandigen werk ik tachtig tot negentig uur per week.

We organiseren ook evenementen. Met misdaadauteur Toni Coppers bijvoorbeeld. We huurden samen met TVL de Academiezaal af voor ‘De Verhoorkamer’. Een prachtige avond, maar als er te weinig volk komt opdagen, is dat financieel een klap. Dat is de realiteit achter de schermen.”

Hoe financieel kwetsbaar voel je je als zelfstandige?

“Eerlijk? Het zelfstandigenstatuut in België biedt weinig zekerheid. Daarom ben ik goed verzekerd. Dat is geen luxe, dat is noodzaak.”

"Mensen willen vandaag alles meteen. Ze zien iets en willen het onmiddellijk hebben. Geduld is schaars geworden.

Heeft het digitale tijdperk jouw liefde voor het vak onder druk gezet?

“Het is generatiegebonden. Zelfstandige klanten appreciëren onze service, omdat ze weten wat het kost om die te bieden. Online kopen is logisch, maar service blijft onze terugkomgarantie. Mensen willen vandaag alles meteen. Ze zien iets en willen het onmiddellijk hebben. Geduld is schaars geworden. Ik heb er geen probleem mee dat mensen online bestellen via onze website, zolang ze het bij ons in de winkel komen afhalen. Dan kunnen wij tonen wat service betekent. Dat advies gaat vaak breder dan wat je via Google vindt.”

Welke strijd moet een boekhandel vandaag écht leveren?

“Digitalisering is een realiteit. Maar wat mij meer zorgen baart, is dat de wil om te lezen bij jongeren afneemt. Sociale media geven snelle, oppervlakkige informatie. TikTok is niet voor elke leeftijd geschikt. En wij letten in de winkel bijvoorbeeld heel nauw op leeftijdsgrenzen bij bepaalde literatuur. We moeten ‘voor elk wat wils’ aanbieden. Soms verkopen we boeken waar we persoonlijk niet volledig achter staan, maar het aanbod wordt deels bepaald door de keten. Je moet breed gaan om te overleven.”

Wie zijn jouw klanten anno 2026?

“De gegoede klasse in onze stad is vaak 50+. Zij kunnen genieten van ons breed assortiment en komen regelmatig langs. Maar dat is ook een risico voor de toekomst. Jongeren moeten hun weg naar de stad opnieuw vinden. Door de economische en geopolitieke onzekerheid zijn mensen voorzichtiger geworden. Ze weten wat ze willen en kijken naar hun budget. Tegelijk hebben we gelukkig nog klanten die investeren in kunstboeken. En we zien ook duidelijke verschillen tussen Genk en Sint-Truiden.”

"Het is echt vijf voor twaalf voor Sint-Truiden. ‘Shop in the City’ is oké, maar dat volstaat niet.

Hoe zichtbaar voel jij je voor het lokale bestuur?

“Ik heb mezelf zichtbaarder gemaakt via UNIZO. We moeten ons meer laten horen. Het is echt vijf voor twaalf voor Sint-Truiden. ‘Shop in the City’ is oké, maar dat volstaat niet.

Er is nood aan een duidelijke identiteit. De stad moet een profiel krijgen dat mensen uitnodigt om hier handel te drijven. Nu zie je winkels sluiten bij pensionering. Wie neemt ze over? Dat vraagt visie.”

Moeten kleine ondernemers zich te dankbaar opstellen voor steun van het stadsbestuur?

“De stad kan alleen stad zijn als ze haar handelaars leidt en ondersteunt. Als de handel goed draait, profiteert de stad mee. Het is dus in ieders belang om samen aan één koord te trekken. Nu voelt het soms als ‘ons kent ons’ en veegt iedereen voor zijn eigen deur.”

Word je anders bekeken omdat je een vrouw en alleenstaand bent?

“Die vraag krijg ik nog vaak: ‘Heb je nog geen kinderen?’ Vooral van oudere generaties. Blijkbaar hoort er nog altijd een klassiek keurslijf bij. Na mijn relatiebreuk ben ik strijdbaarder geworden. Ik voel me veilig en ben niet bang voor confrontatie. Maar ik merk wel dat sommige vrouwelijke ondernemers in onze stad nood hebben aan meer veiligheid.”

"Als de handel goed draait, profiteert de stad mee. Het is dus in ieders belang om samen aan één koord te trekken. Nu voelt het soms als ‘ons kent ons’ en veegt iedereen voor zijn eigen deur.”

Waar ben je vandaag minder zeker van dan tien jaar geleden?

“Alleenstaand zijn is nu een bewuste keuze. Maar het betekent ook: zelf zorgen voor je pensioen, je financiering, je toekomst. Banken zijn soms huiverig tegenover alleenstaande ondernemers. Dat maakt je realistischer.”

Als je morgen alles opnieuw mocht kiezen?

“Dan doe ik het opnieuw. Zonder twijfel. Ik hou van mijn job. Dit is mijn leven. En ik kies het, elke dag opnieuw.”

Fotografie: Images de Julie - Julie Gielen