Sippin’ Cristal forever …

“Cristal popping in the club…” , rapt Puff Daddy in zijn rapsong Victory in 1997. Eén ding kan mij soms echt ergeren wanneer Amerikaanse rappers in hun songs over Cristal beginnen.

Niet omdat ze het drinken,  laat iedereen drinken wat hij wil, maar omdat zo weinig mensen weten waar dat verhaal eigenlijk begint.Want Cristal is geen marketingtruc van een champagnehuis dat glitter en glamour zocht. Het verhaal begint in de negentiende eeuw, aan het hof van een Russische tsaar. In 1876 kreeg het champagnehuis Louis Roederer een bijzonder verzoek van tsaar Alexander II van Rusland. De keizer was een groot liefhebber van champagne, maar hij wilde iets exclusiefs. Een champagne die alleen voor hem bestond. Roederer creëerde een speciale cuvée: Cristal.

Twee opmerkelijke eisen

Maar het meest opvallende zat niet alleen in de wijn, maar in de fles. De tsaar leefde, net zoals Poetin nu, in woelige tijden en had al verschillende aanslagen overleefd. Daarom stelde hij twee opmerkelijke eisen. De fles moest volledig doorzichtig zijn, zodat hij kon zien of er geen gif in zat. En ze mocht geen ziel hebben, geen diepe inkeping onderaan zoals bij gewone champagneflessen,  omdat daar volgens hem een explosief verborgen kon worden. Voor een champagnefles met een druk van vijf tot zes bar, meer dan dubbel zoveel als een autoband, was dat technisch een enorme uitdaging. Toch slaagde men erin een kristallen fles met een vlakke bodem te ontwerpen.

Volgens sommige bronnen werd dat kristal zelfs door een Vlaamse glasblazer vervaardigd. De champagne werd exclusief voor de tsaar gemaakt. Ironisch genoeg werd Alexander II in 1881 toch vermoord. Niet door vergiftigde champagne, maar door een bom bij een aanslag in Sint-Petersburg. De wedergeboorte van een icoon. Na zijn dood verdween Cristal een tijdlang uit beeld. Tot het huis Roederer na de Tweede Wereldoorlog besloot de prestigieuze cuvée opnieuw op de markt te brengen. De transparante fles bleef, maar kreeg een extra bescherming: de beroemde goudkleurige cellofaan rond de fles. Die beschermt de wijn tegen licht, want wijn kan last hebben van wat de Fransen le goût de la lumière noemen – letterlijk: de smaak van het licht. 

Een precieze puzzel van terroirs

Cristal wordt nog steeds gemaakt van de oudste wijnstokken van het domein. De leeftijd gaat van 25 tot 30 jaar en zelfs uitschieters tot zestig jaar oud. De Pinot Noir en Chardonnay zijn afkomstig van 45 lieu-dits verspreid over 7 Grand Cru-wijngaarden in de Montagne de Reims (Verzenay,...), de Vallée de la Marne (Ay) en de Côte des Blancs (Avize, Cramant,...). De combinatie van deze terroirs en bewust laag gehouden opbrengsten zorgt voor concentratie en complexiteit. In de wijngaard wordt uiterst zorgvuldig gewerkt, zonder herbiciden en deels wordt er nog door paarden geploegd. Elke wijngaard wordt afzonderlijk gevinifieerd, waarna de assemblage ontstaat als een precieze puzzel van terroirs. Een lange rijping sur lattes (6 jaar) vervolledigt het geheel en geeft Cristal zijn kenmerkende diepgang en verfijning.

Van tsarenhof naar hiphop

Maar laat ons eerlijk zijn. Achter alle glamour zit nog altijd een echte topchampagne. Toch kreeg Cristal begin deze eeuw een onverwachte rol in de popcultuur. In de hiphopwereld werd de champagne een statussymbool. Rappers verwezen er voortdurend naar in hun teksten en videoclips. De flessen verschenen op tafels in clubs, naast gouden kettingen en luxeauto’s. Tot het in 2006 tot een kleine rel kwam. De Amerikaanse rapper en zakenman Jay-Z kondigde toen aan dat in zijn exclusieve 40/40 Clubs geen Cristal meer zou worden geschonken. Hij riep zelfs op tot een boycot binnen het rapmilieu. “I used to drink Cristal, them muh’fuckers racist… Aanleiding was een interview in The Economist met Frédéric Rouzaud, directeur van Louis Roederer. Gevraagd naar de populariteit van Cristal in de hiphopcultuur antwoordde hij dat hij daar weinig aan kon doen en dat andere champagnehuizen waarschijnlijk blij zouden zijn met zulke klanten. In het artikel werd gesuggereerd dat Roederer die populariteit als “onwelkome reclame” beschouwde. Jay-Z reageerde scherp. Hij vond de uitspraak denigrerend en verklaarde dat hij voortaan geen enkel product van het huis nog zou steunen.

Kreeft, langoustines of sint-jakobsschelpen

Zo zie je maar, een champagne die ooit exclusief voor een tsaar werd gemaakt, belandt uiteindelijk midden in een cultureel debat in de Amerikaanse hiphop.Wat zit er in het glas? De champagne zelf blijft gelukkig overeind. Rijk en geconcentreerd, maar met die typische frisse zuurgraad van de kalkbodems van Champagne. Past perfect bij verfijnde gerechten zoals kreeft, langoustines of sint-jakobsschelpen. Alleen de prijs kan wat doen duizelen. Rond de 300 euro per fles. Maar goed, als een tsaar hem speciaal liet maken, dan mag hij ook een beetje kosten.